Cuối tháng 2 vừa qua, các nghị sĩ thuộc Ủy ban Nội vụ Hạ viện đảo Síp đã kêu gọi nhanh chóng đưa dự thảo luật điều chỉnh việc mua bất động sản của người nước ngoài ra phiên họp toàn thể để bỏ phiếu, trước khi Quốc hội giải tán chuẩn bị cho cuộc bầu cử sắp tới.
Chủ tịch Ủy ban, Aristos Damianou (đảng Akel), cho biết đảng của ông đã xây dựng một dự luật toàn diện nhằm điều chỉnh hoạt động mua bán bất động sản của công dân nước thứ ba và các công ty có lợi ích nước ngoài. Theo ông, khuôn khổ pháp lý hiện hành đã tạo điều kiện để đất đai tập trung quá mức vào tay người nước ngoài – một xu hướng tiềm ẩn rủi ro đối với một quốc đảo vẫn còn trong tình trạng chia cắt như Síp.
Ông nhấn mạnh, giá bất động sản tăng vọt trong thời gian qua không chỉ do nhu cầu nội địa, mà còn chịu tác động từ việc thâu tóm các khu đất rộng lớn hoặc tài sản có giá trị cao, đặc biệt tại các trung tâm đô thị – hình thành một dạng “bong bóng” thị trường.
Hướng tới một khuôn khổ pháp lý hiện đại hóa
Theo ông Damianou, đa số cơ quan liên quan – bao gồm Bộ Nội vụ – đã đồng thuận với các đề xuất cốt lõi. Nhiều sáng kiến tương tự từ các đảng khác cũng đã được đệ trình và đang được hợp nhất thành một văn bản thống nhất.
Ông cho biết các cuộc họp chuyên sâu với bộ ngành đã được tổ chức để bảo đảm dự thảo cuối cùng nhận được sự ủng hộ của chính phủ, tránh nguy cơ bị trì hoãn hoặc chuyển sang thẩm tra lại. Dự kiến trong vòng 15 ngày sẽ hoàn tất văn bản chung, tạo điều kiện thông qua một “khuôn khổ hiện đại hóa” trước khi Quốc hội tự giải tán.
Giới hạn diện tích, cấm mua tại khu vực nhạy cảm
Giải thích chi tiết nội dung, ông Damianou cho biết luật ban đầu từng quy định rõ tiêu chí và giới hạn diện tích khi người nước ngoài mua bất động sản. Tuy nhiên, các tiêu chí này dần bị nới lỏng thông qua quyết định của nội các.
Hệ quả là hiện nay, theo lời ông, người mua nước ngoài có thể sở hữu từ bãi biển đến khách sạn – điều mà ông cho rằng cần phải chấm dứt.
Những thay đổi chính được đề xuất gồm:
-
Công dân nước thứ ba chỉ được mua bất động sản trong giới hạn diện tích tối đa theo quy định.
-
Cấm mua đất tại khu vực nông nghiệp và nông thôn.
-
Cấm giao dịch gần các cơ sở hạ tầng trọng yếu như doanh trại quân đội, cảng biển, sân bay và bãi biển.
-
Vẫn cho phép mua nhà ở, cửa hàng và các bất động sản thương mại quy mô thông thường.
Ngoài ra, Bộ Nội vụ đề xuất bổ sung điều kiện:
-
Nghĩa vụ giữ tài sản tối thiểu 5 năm.
-
Yêu cầu cư trú tại Cộng hòa Síp ít nhất 5 năm.
Hệ lụy từ chương trình “hộ chiếu vàng”
Một trong những mục tiêu trọng tâm của dự luật là xử lý hệ quả từ chương trình quốc tịch theo diện đầu tư – thường được gọi là “hộ chiếu vàng”. Theo ông Damianou, từng xuất hiện tình trạng cá nhân chỉ đứng tên quốc tịch nhưng mua lại các khu đất rộng lớn mà không gắn bó thực chất với nền kinh tế địa phương.
Dự luật mới, theo ông, không mang tính cấm đoán hoàn toàn mà đặt ra bộ tiêu chí hợp lý nhằm hạn chế việc tích tụ đất đai quy mô lớn bởi các nhà đầu tư nước ngoài.
Ông cũng cho biết dự luật sẽ mở rộng phạm vi sang cả các hợp đồng chuyển nhượng – vốn được xem là một dạng giao dịch có mức độ minh bạch thấp hơn và cần được kiểm soát chặt chẽ hơn.
Đáng chú ý, các giao dịch đã hoàn tất hoặc đã đăng ký tại Cơ quan Đăng ký Đất đai sẽ không bị ảnh hưởng, do dự luật không có hiệu lực hồi tố.
Quan điểm từ các đảng và cảnh báo về chiến lược đầu tư
Nghị sĩ George Papanastasiou của đảng Diko bày tỏ sự ủng hộ đối với việc sửa đổi khuôn khổ pháp lý, nhấn mạnh sự cần thiết của cơ chế xác định rõ danh tính, nguồn gốc và mục đích đầu tư của người mua nước ngoài. Theo ông, cần ngăn chặn việc sử dụng các công ty đăng ký tại Síp làm trung gian cho dòng vốn ngoại nhằm lách luật.
Ở góc độ kinh tế vĩ mô, Chủ tịch Hội đồng Tài chính Michalis Persianis đưa ra cảnh báo rằng việc tối đa hóa dòng vốn đầu tư nước ngoài không nên trở thành mục tiêu duy nhất. Ông cho rằng đầu tư ngoại là động lực tích cực cho nền kinh tế, nhưng nếu thiếu chiến lược và định hướng dài hạn, quốc gia có thể đối mặt với bất bình đẳng gia tăng và tình trạng cạnh tranh méo mó trong một số ngành.
Bước ngoặt chính sách trước giai đoạn mới
Động thái thúc đẩy thông qua dự luật trước kỳ bầu cử cho thấy quyết tâm chính trị trong việc tái định hình chính sách đất đai và thị trường bất động sản. Nếu được thông qua, đây sẽ là một bước ngoặt đáng kể trong cách Síp cân bằng giữa thu hút vốn quốc tế và bảo vệ lợi ích công cộng, đặc biệt trong bối cảnh thị trường địa ốc những năm qua chịu tác động mạnh từ dòng tiền xuyên biên giới.