Trong cuốn sách mới nhất về nghệ thuật tiêu tiền, Morgan Housel đưa ra một lưỡi dao mổ đơn giản để phân tích mọi khoản chi lớn: tách nó làm hai phần — phần công dụng và phần vị thế. Phần công dụng là những gì món đồ thực sự làm cho cuộc sống của ta: che mưa nắng, chở ta đi, cho ta một đêm ngủ ngon. Phần vị thế là những gì món đồ nói với người khác về ta.
Housel không lên án phần vị thế — ông tinh tế hơn thế. Ông chỉ ra rằng hai phần này có độ bền khác nhau. Công dụng phục vụ ta ngày này qua ngày khác, năm này qua năm khác. Còn ánh nhìn ngưỡng mộ của người khác là thứ hao mòn nhanh nhất thế giới: người ta trầm trồ một lần, rồi quen, rồi quên — trong khi cái giá ta trả cho phần đó thì ở lại nguyên vẹn trong sổ sách.
Tôi thấy lưỡi dao này sắc nhất khi áp vào những khoản chi lớn nhất đời người — và một khoản như thế là bất động sản gắn với hồ sơ định cư.
Khi một gia đình chọn bất động sản 300.000 euro tại Síp cho hồ sơ thường trú, câu hỏi công dụng và câu hỏi vị thế cho ra hai danh sách tiêu chí khác hẳn nhau. Danh sách công dụng hỏi: gia đình mình sẽ dùng căn này thế nào — mỗi lần sang Síp có ở thoải mái không, vị trí có tiện cho con nếu sau này học tại đây, cho thuê quản lý có dễ khi mình vắng mặt, chủ đầu tư bảo hành vận hành ra sao? Danh sách vị thế hỏi: dự án nghe tên có sang không, chụp hình có đẹp không, kể với bạn bè có nể không?
Điều thú vị: hai danh sách này thường dẫn đến hai căn khác nhau — và mức giá đầu tư thì như nhau. Nghĩa là với cùng một số tiền, anh chị được quyền chọn mua tối đa công dụng, hoặc mua một phần công dụng cộng một phần ánh nhìn. Tấm thẻ thường trú đi kèm thì y hệt nhau trong cả hai trường hợp — ở khía cạnh hồ sơ, phần vị thế của căn nhà không cộng thêm điểm nào.
Vì vậy trong các buổi làm việc chọn dự án, chúng tôi có thói quen đưa khách qua đúng lưỡi dao này: đi từng tiêu chí, hỏi rõ “tiêu chí này phục vụ gia đình mình, hay phục vụ câu chuyện mình kể với người khác?” Không có câu trả lời sai — có gia đình chọn thêm một phần vị thế một cách tỉnh táo, và đó là quyền của họ. Điều chúng tôi muốn là sự tỉnh táo đó: biết mình đang trả tiền cho cái gì.
Câu hỏi đúng của bài này, cho mọi khoản chi lớn chứ không riêng chuyện định cư: “Trong số tiền này, bao nhiêu phần đang mua thứ gia đình tôi dùng — và bao nhiêu phần đang mua thứ người khác nhìn?” Chỉ cần hỏi, tỷ lệ thường tự thay đổi.
Tuyên bố miễn trách nhiệm pháp lý (Disclaimer)
Nội dung trong báo cáo/bài viết này chỉ nhằm mục đích chia sẻ quan điểm và thông tin học thuật về kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính, bất động sản, xu hướng ngành và các thông tin khác tại Cyprus và một số quốc gia khác trên thế giới. Mọi dữ liệu và đánh giá được tổng hợp từ các nguồn công khai, có chọn lọc, và được trình bày nhằm cung cấp góc nhìn nghiên cứu cho cộng đồng đầu tư.
Bài viết không cấu thành lời khuyên đầu tư, tư vấn tài chính cá nhân hay lời mời chào mua/bán bất kỳ tài sản nào. Mọi phân tích, đánh giá định giá hoặc nhận định xu hướng đều mang tính chủ quan của nhóm biên tập, không mang tính cam kết hiệu quả đầu tư.
Mỗi cá nhân nên tự thực hiện đánh giá rủi ro, mục tiêu đầu tư, thời gian nắm giữ và điều kiện cá nhân trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tài chính nào. Việc sử dụng thông tin trong tài liệu này là hoàn toàn theo quyết định và rủi ro của người đọc.
Chúng tôi và tác giả miễn trừ mọi trách nhiệm với bất kỳ tổn thất hoặc hệ quả nào phát sinh từ việc sử dụng các thông tin này trong thực tế.
