Síp chờ quyết định gia nhập Schengen trong tháng 9

Síp vừa tiến thêm một bước quan trọng trên hành trình gia nhập Khu vực Schengen khi Ủy ban châu Âu chính thức đưa ra đánh giá tích cực về mức độ sẵn sàng của quốc đảo này. Hồ sơ sẽ được trình lên Hội đồng Liên minh châu Âu (EU) vào tháng 9 để các quốc gia thành viên xem xét và đưa ra quyết định cuối cùng.

Thông tin được người phát ngôn của Ủy ban châu Âu, Markus Lammert, công bố hôm thứ Tư. Theo ông, Hội đồng các Ủy viên châu Âu đã thông qua báo cáo đánh giá vào ngày trước đó, dựa trên quá trình giám sát công tác chuẩn bị của Síp trong khuôn khổ Báo cáo Tình hình Schengen thường niên được công bố hồi tháng 5.

Hội đồng các Ủy viên gồm 27 thành viên, đại diện cho toàn bộ các quốc gia thành viên EU và được xem là cơ quan điều hành cao nhất của Ủy ban châu Âu.

Quyết định cuối cùng thuộc về các nước thành viên EU

Sau khi Ủy ban châu Âu hoàn tất đánh giá, báo cáo sẽ được chuyển tới Hội đồng EU vào tháng 9 để các quốc gia thành viên xem xét. Ông Markus Lammert nhấn mạnh rằng việc Síp có được gia nhập Schengen hay không hoàn toàn phụ thuộc vào quyết định của Hội đồng EU. Ông cho biết việc kết nạp Síp sẽ góp phần củng cố hệ thống các quy tắc, tiêu chuẩn và trách nhiệm chung, đồng thời tăng cường hiệu quả hợp tác trong toàn bộ khu vực Schengen.

Để trở thành thành viên Schengen, một quốc gia phải nhận được sự đồng thuận tuyệt đối của tất cả các nước thành viên Schengen đồng thời là thành viên EU.

Hiện nay, trong số các quốc gia thuộc Liên minh châu Âu, chỉ còn Síp và Ireland vẫn chưa tham gia đầy đủ khu vực Schengen. Trong khi đó, Iceland, Liechtenstein, Na Uy và Thụy Sĩ dù không thuộc EU nhưng vẫn là thành viên Schengen và chỉ tham gia thảo luận mà không có quyền biểu quyết.

Chủ tịch Ursula von der Leyen được cho là thúc đẩy tiến trình

Theo nguồn tin ngoại giao được Cyprus Mail dẫn lại, Chủ tịch Ủy ban châu Âu Ursula von der Leyen là một trong những nhân vật tích cực vận động để Síp sớm trở thành thành viên Schengen.

Một nhà ngoại giao giấu tên cho biết trong nhiều năm, quan điểm phổ biến tại châu Âu là vấn đề chia cắt đảo Síp phải được giải quyết trước khi quốc gia này có thể gia nhập Schengen.

Tuy nhiên, theo nguồn tin trên, bà von der Leyen đã chủ động trao đổi với các nước thành viên nhằm kêu gọi sự ủng hộ đối với hồ sơ của Síp, cho rằng việc gia nhập Schengen không nên tiếp tục bị trì hoãn vì những vấn đề chính trị kéo dài.

Thách thức vẫn còn phía trước

Dù nhận được đánh giá tích cực từ Ủy ban châu Âu, quá trình gia nhập Schengen của Síp vẫn đối mặt với không ít khó khăn.

Một trong những vấn đề lớn nhất là cách áp dụng Hệ thống nhập/xuất cảnh điện tử (Entry/Exit System – EES) tại chín điểm qua lại trên Đường Xanh – khu vực phân chia giữa phần lãnh thổ do Cộng hòa Síp kiểm soát và vùng phía Bắc.

Nhiều chuyên gia cho rằng việc không triển khai hệ thống này tại các cửa khẩu nội đảo sẽ rất khó khả thi về mặt quản lý. Nếu không tìm được giải pháp phù hợp, Síp có thể buộc phải tăng cường kiểm soát tại Đường Xanh, hoặc tạo ra những thách thức đáng kể đối với cơ chế quản lý biên giới của toàn khối Schengen.

Lo ngại từ cộng đồng người Thổ Nhĩ Kỳ gốc Síp

Tiến trình gia nhập Schengen cũng làm dấy lên những quan ngại từ cộng đồng người Thổ Nhĩ Kỳ gốc Síp.

Lãnh đạo cộng đồng này, ông Tufan Erhurman, cho rằng sự tham gia của người Thổ Nhĩ Kỳ gốc Síp trong quá trình đàm phán là yếu tố “vô cùng quan trọng”.

Theo ông, việc Síp gia nhập Schengen có thể tạo ra nhiều vấn đề mới liên quan đến quyền tự do đi lại, đặc biệt đối với những người sinh sống ở phía Bắc nhưng không mang quốc tịch Cộng hòa Síp.

Schengen ngày càng mở rộng

Nếu được chấp thuận, Síp sẽ chỉ còn chờ hoàn tất các thủ tục cuối cùng để trở thành thành viên mới nhất của khu vực Schengen. Hiện Ireland vẫn là quốc gia EU duy nhất chủ động đứng ngoài Schengen nhằm duy trì Thỏa thuận Đi lại Chung với Vương quốc Anh.

Trước đó, Romania và Bulgaria đã chính thức gia nhập Schengen vào đầu năm ngoái, đánh dấu bước mở rộng mới của khu vực tự do đi lại lớn nhất châu Âu.