Síp đang bước vào một giai đoạn chuyển đổi năng lượng mang tính quyết định, khi chính phủ xác định việc giảm phụ thuộc vào nhiên liệu hóa thạch nhập khẩu không còn là lựa chọn, mà là con đường duy nhất để bảo vệ ổn định kinh tế. Phát biểu tại Đại hội Kinh tế Nicosia lần thứ 16, Bộ trưởng Năng lượng Michalis Damianos nhấn mạnh rằng những biến động địa chính trị tại Trung Đông đã bộc lộ rõ mức độ mong manh của hệ thống năng lượng hiện tại, buộc quốc gia này phải hành động nhanh và dứt khoát.
Cú sốc Trung Đông và bài học về phụ thuộc năng lượng
Theo ông Damianos, xung đột tại Iran cùng với gián đoạn tại eo biển Hormuz – tuyến vận chuyển chiếm khoảng 20% lưu lượng dầu và khí hóa lỏng toàn cầu – đã tạo ra cú sốc lớn nhất từng ghi nhận đối với thị trường năng lượng. Những biến động này không chỉ làm gián đoạn nguồn cung mà còn trực tiếp đẩy chi phí sinh hoạt lên cao, ảnh hưởng mạnh đến sức mua của người dân. Ông khẳng định, một nền kinh tế không thể tiếp tục đặt nền tảng năng lượng trên các yếu tố quốc tế đầy bất định.
Ba trụ cột tái cấu trúc toàn bộ hệ thống năng lượng
Chiến lược của Síp được xây dựng xoay quanh ba trụ cột chính, với mục tiêu kép là giảm chi phí và nâng cao tính tự chủ. Trọng tâm đầu tiên là hoàn thiện hạ tầng nhập khẩu LNG, dự kiến giúp cắt giảm từ 25–30% lượng khí thải, qua đó giảm đáng kể chi phí liên quan đến giấy phép phát thải – yếu tố đang tác động trực tiếp đến hóa đơn điện của người dân.
Song song đó, hệ thống lưu trữ năng lượng đang được đẩy mạnh triển khai nhằm tăng độ ổn định của lưới điện và tạo điều kiện cho việc tích hợp sâu hơn các nguồn năng lượng tái tạo. Đây được xem là bước đi quan trọng để giảm dần sự phụ thuộc vào các nguồn năng lượng truyền thống.
Hạ tầng điện và kết nối khu vực được thúc đẩy thận trọng
Đối với các dự án lớn như đường dây truyền tải điện xuyên biển, chính phủ giữ quan điểm triển khai một cách thận trọng, cân bằng giữa yếu tố kỹ thuật và hiệu quả kinh tế. Cách tiếp cận này phản ánh định hướng phát triển dài hạn, tránh các rủi ro đầu tư trong bối cảnh thị trường năng lượng toàn cầu còn nhiều biến động.
Hỗ trợ người dân và doanh nghiệp thích ứng chuyển đổi
Không chỉ tập trung vào hạ tầng, chính phủ Síp cũng đẩy mạnh các chính sách hỗ trợ trực tiếp. Một chương trình nâng cấp hiệu quả năng lượng cho hộ gia đình sẽ được tái khởi động vào năm 2026, trong khi các doanh nghiệp lần đầu tiên được tiếp cận gói trợ cấp dành cho hệ thống lưu trữ năng lượng.
Cùng với đó, việc xây dựng lưới điện thông minh – bao gồm triển khai đồng hồ điện tử – đang được xúc tiến nhằm hiện đại hóa toàn bộ hệ thống phân phối, tối ưu hóa việc sử dụng điện và giảm lãng phí năng lượng.
Áp lực tiết kiệm và các biện pháp giảm chi phí tức thời
Theo kế hoạch, Síp sẽ phải cắt giảm mức tiêu thụ năng lượng trung bình 1,9% mỗi năm kể từ năm 2027, một mục tiêu không dễ nhưng mang tính bắt buộc trong lộ trình chuyển đổi. Trong ngắn hạn, để giảm áp lực tài chính cho người dân, chính phủ đã quyết định hạ thuế tiêu thụ đặc biệt đối với nhiên liệu và giảm thuế VAT điện từ 9% xuống 5%.
Khép lại, Bộ trưởng Damianos nhấn mạnh rằng cái giá của việc chậm trễ sẽ lớn hơn rất nhiều so với chi phí đầu tư hiện tại, đồng thời kêu gọi cộng đồng doanh nghiệp chủ động tận dụng các cơ chế hỗ trợ mới và hệ thống “một cửa” đã được nâng cấp để tăng tốc thích ứng.