Síp xây dựng nền tảng cho Năng lượng xanh

Síp vừa đạt thêm một dấu mốc quan trọng trong quá trình chuyển đổi năng lượng khi ký kết những hợp đồng đầu tiên cho hệ thống pin lưu trữ điện quy mô lớn trên toàn quốc. Dự án được kỳ vọng sẽ giúp giải quyết tình trạng dư thừa điện mặt trời, giảm thất thoát năng lượng tái tạo và nâng cao khả năng vận hành của lưới điện quốc gia.

Bước tiến quan trọng cho hạ tầng năng lượng xanh

Lễ ký kết diễn ra hôm thứ Ba với sự tham gia của Nhà điều hành Hệ thống Truyền tải điện (TSO) và Cơ quan Viễn thông Síp (CyTA). Theo Bộ trưởng Năng lượng Michael Damianos, đây là một trong những dự án hạ tầng năng lượng quan trọng nhất của Síp trong những năm gần đây.

Dự án có tổng giá trị khoảng 50 triệu euro, bao gồm hệ thống lưu trữ tập trung với công suất 120MW do TSO quản lý. Các bộ pin dự kiến sẽ được bàn giao vào đầu năm 2027 và hoàn tất lắp đặt chỉ vài tháng sau đó, cho phép vận hành chính thức vào mùa hè cùng năm.

Theo ông Damianos, khi hệ thống đi vào hoạt động, lượng điện mặt trời hiện đang bị cắt giảm do không thể lưu trữ sẽ được tận dụng hiệu quả hơn, góp phần nâng cao tỷ lệ sử dụng năng lượng tái tạo trên toàn đảo.

Giải quyết bài toán dư thừa điện mặt trời

Trong những năm gần đây, Síp chứng kiến sự bùng nổ của điện mặt trời với tổng công suất lắp đặt đã vượt 1.040MW. Trong khi đó, nhu cầu điện trung bình của quốc gia chỉ vào khoảng 650MW.

Điều này tạo ra nghịch lý khi nhiều thời điểm trong ngày, đặc biệt vào các giờ nắng cao điểm, sản lượng điện tái tạo vượt xa nhu cầu tiêu thụ. Hệ quả là một lượng lớn điện năng xanh buộc phải bị cắt giảm.

Theo số liệu mới nhất, riêng năm 2025 đã có khoảng 306 gigawatt giờ điện tái tạo bị loại bỏ khỏi hệ thống, gần gấp đôi mức 167 gigawatt giờ của năm trước. Tính đến cuối tháng 5 năm nay, tổng lượng điện xanh bị thất thoát đã lên tới khoảng 160.000 megawatt giờ.

Các hệ thống pin lưu trữ mới sẽ đóng vai trò “ngân hàng năng lượng”, thu gom điện dư thừa trong thời gian sản xuất cao và giải phóng trở lại hệ thống khi nhu cầu tăng lên hoặc khi nguồn cung giảm.

Công nghệ AI tham gia quản lý năng lượng

Dự án sẽ được CyTA triển khai thông qua liên doanh với Huawei. Đối tác công nghệ này sẽ cung cấp các Hệ thống Lưu trữ Năng lượng Pin Thông minh (BESS) tích hợp trí tuệ nhân tạo.

Nhờ các thuật toán phân tích dữ liệu, hệ thống có thể dự báo điều kiện thời tiết, sản lượng điện mặt trời và nhu cầu sử dụng điện để tự động xác định thời điểm sạc hoặc xả pin tối ưu nhất.

Không chỉ giúp nâng cao hiệu quả vận hành, công nghệ này còn góp phần tăng tính ổn định của lưới điện và giảm áp lực lên hệ thống truyền tải trong các giai đoạn cao điểm.

Ba trung tâm lưu trữ chiến lược trên toàn đảo

Ba hệ thống lưu trữ sẽ được lắp đặt tại các trạm biến áp truyền tải ở Nicosia, Paphos và Larnaca.

Theo Giám đốc điều hành TSO Stavros Stavrinos, việc lựa chọn các vị trí này nhằm đảm bảo kết nối trực tiếp với hệ thống truyền tải quốc gia, giúp tối ưu hiệu quả vận hành.

Đáng chú ý, một trong ba hệ thống sẽ sử dụng công nghệ “grid-forming” – công nghệ tiên tiến cho phép hỗ trợ tạo và ổn định tần số lưới điện. Đây được xem là giải pháp đặc biệt phù hợp với các quốc gia có hệ thống điện độc lập như Síp.

Làn sóng đầu tư lưu trữ năng lượng đang tăng tốc

Song song với dự án do nhà nước triển khai, Cơ quan Điện lực Síp (EAC) cùng nhiều doanh nghiệp tư nhân cũng đang đẩy mạnh đầu tư vào lĩnh vực lưu trữ năng lượng.

Hiện đã có 36 hồ sơ xin cấp phép các dự án pin lưu trữ với tổng công suất đăng ký khoảng 925MW. Trong đó, EAC đang xúc tiến hai cơ sở lưu trữ lớn tại Dhekelia và Moni với tổng công suất 180MW.

Ngoài ra, các dự án tư nhân có quy mô hơn 150MW cũng đang trong nhiều giai đoạn xét duyệt khác nhau.

Theo các chuyên gia năng lượng, sự phát triển đồng bộ giữa sản xuất điện tái tạo và hạ tầng lưu trữ sẽ là chìa khóa để Síp tiếp tục mở rộng năng lượng xanh trong tương lai, đồng thời giảm chi phí điện và tăng cường an ninh năng lượng quốc gia.

Nền tảng cho một tương lai phát triển bền vững

Việc đầu tư mạnh vào công nghệ lưu trữ điện không chỉ giúp Síp khai thác hiệu quả hơn nguồn năng lượng tái tạo mà còn thể hiện cam kết dài hạn đối với mục tiêu phát triển bền vững của Liên minh châu Âu.

Cùng với sự tăng trưởng của hạ tầng, công nghệ và các chính sách hỗ trợ đầu tư, Síp đang từng bước khẳng định vị thế là một trong những quốc gia tiên phong về chuyển đổi năng lượng tại khu vực Địa Trung Hải, tạo thêm sức hút đối với nhà đầu tư quốc tế cũng như những người tìm kiếm môi trường sống hiện đại, xanh và bền vững.