Trong bài viết “Sang Síp rồi gia đình làm gì để sống”, Tín đã chia sẻ một nguyên tắc quan trọng mà bất kỳ gia đình nào sở hữu thẻ cư trú diện 6.2 cũng cần hiểu rõ: anh chị không được đi làm thuê tại Síp, nhưng có thể sở hữu công ty Síp và nhận lợi nhuận từ công ty thông qua cổ tức, trong phạm vi pháp luật cho phép.
Nghe qua, nhiều người sẽ nghĩ đơn giản: nếu không được đi làm thuê thì mình mở một quán cà phê, tiệm làm đẹp hay một công ty nhỏ để kinh doanh là xong. Nhưng thực tế không đơn giản như vậy.
Mở công ty là một chuyện. Được phép trực tiếp làm những công việc gì trong công ty ấy lại là chuyện khác. Chưa kể, phía sau một doanh nghiệp còn có chi phí thành lập, thuế, kế toán, nhân sự, giấy phép hoạt động và hàng loạt nghĩa vụ phải thực hiện ngay cả khi việc kinh doanh chưa mang lại lợi nhuận.
Vậy nếu đã có PR Síp diện 6.2, anh chị có thể làm chủ doanh nghiệp theo cách nào? Cần chuẩn bị bao nhiêu tiền? Và đâu là những ranh giới tuyệt đối không nên bước qua?
Tín sẽ đi từng vấn đề để anh chị hình dung rõ hơn trước khi quyết định.
1. Làm chủ một công ty và trực tiếp làm việc là hai chuyện khác nhau
Đây là điều đầu tiên Tín muốn anh chị hiểu thật rõ, bởi nếu nhầm lẫn ngay từ đầu, mọi kế hoạch kinh doanh phía sau đều có thể gặp rủi ro.
Khi nộp hồ sơ cư trú diện 6.2, đương đơn chính và vợ hoặc chồng thường phải cam kết không tham gia hoạt động việc làm tại Síp theo các điều kiện áp dụng cho diện cư trú này. Vì vậy, việc muốn kiếm thêm thu nhập sau khi chuyển đến Síp cần được xem xét rất cẩn thận, chứ không thể áp dụng nguyên cách làm kinh doanh quen thuộc ở Việt Nam.
Chẳng hạn, anh chị không thể mặc nhiên cho rằng mình được phép đi làm thuê cho một doanh nghiệp khác. Tương tự, việc đăng ký kinh doanh cá thể (sole trader), tự đứng bán hàng, trực tiếp phục vụ khách hay thường xuyên làm công việc vận hành tại cơ sở kinh doanh của chính mình cũng có thể vượt quá phạm vi được phép.
Vậy điều gì có thể làm?
Điểm khác biệt nằm ở quyền sở hữu doanh nghiệp. Trong khuôn khổ pháp luật và điều kiện cư trú áp dụng, anh chị có thể sở hữu cổ phần trong một công ty Síp, nhận lợi nhuận được chia dưới dạng cổ tức và, trong những trường hợp phù hợp, giữ chức giám đốc không hưởng lương.
Tuy nhiên, được sở hữu công ty không đồng nghĩa với việc được tự do làm mọi công việc trong công ty đó.
Một giám đốc có thể tham gia những hoạt động quản trị, đưa ra quyết định chiến lược, phê duyệt ngân sách hoặc ký kết hợp đồng trong phạm vi thẩm quyền. Nhưng nếu công việc của anh chị dần chuyển thành việc điều hành hoạt động hằng ngày, trực tiếp cung cấp dịch vụ, đứng quầy bán hàng hay đảm nhiệm một vị trí vận hành thường xuyên, câu chuyện sẽ khác.
Ranh giới giữa quản lý doanh nghiệp và trực tiếp làm việc không phải lúc nào cũng dễ xác định. Không thể chỉ dựa vào chức danh giám đốc hay việc không nhận lương để kết luận rằng mọi hoạt động đều hợp lệ.
Đó cũng là lý do Tín luôn yêu cầu khách hàng có ý kiến xác nhận bằng văn bản từ luật sư di trú trước khi triển khai mô hình kinh doanh. Với khách hàng của Trí Tín, hãng luật Papazacharia là đơn vị phối hợp để làm rõ những vấn đề này.
Tại sao phải thận trọng đến vậy?
Bởi giấy phép cư trú của vợ hoặc chồng và các con thường gắn với tình trạng cư trú của đương đơn chính theo cơ chế áp dụng cho hồ sơ gia đình. Nếu người đứng đơn chính vi phạm điều kiện cư trú, hậu quả có thể không chỉ dừng lại ở cá nhân người đó mà còn ảnh hưởng đến kế hoạch sinh sống lâu dài của cả gia đình.
Một mô hình kinh doanh có thể mang lại lợi nhuận, nhưng nếu không phù hợp với điều kiện cư trú, cái giá phải trả có thể lớn hơn rất nhiều so với số tiền kiếm được.
Vì vậy, trước khi bàn đến mở quán gì, thuê mặt bằng ở đâu hay đầu tư bao nhiêu, anh chị hãy xác định thật rõ mình được phép làm gì và không được phép làm gì.
2. Muốn mở công ty tại Síp, cần bắt đầu từ đâu và tốn bao nhiêu?
Nếu đã xác định được mô hình phù hợp với điều kiện cư trú, bước tiếp theo là lựa chọn loại hình doanh nghiệp.
Với phần lớn kế hoạch kinh doanh có tổ chức tại Síp, loại hình thường được cân nhắc là công ty trách nhiệm hữu hạn tư nhân (Private Limited Company, viết tắt là Ltd). Đây là một pháp nhân có tư cách riêng, tách biệt với cá nhân cổ đông theo quy định pháp luật.
Mô hình này khác với kinh doanh cá thể (sole trader) hay hình thức hợp tác kinh doanh không thành lập pháp nhân riêng. Tuy nhiên, lựa chọn Ltd không tự động giúp anh chị được phép thực hiện mọi hoạt động kinh doanh hoặc làm việc trực tiếp trong công ty. Điều kiện cư trú và quy định của từng ngành vẫn phải được xem xét riêng.
Thành lập công ty có phức tạp không?
Về cơ bản, quy trình thành lập một công ty Ltd tại Síp gồm các bước sau:
- Lựa chọn tên công ty và xin phê duyệt từ Cục Đăng ký Doanh nghiệp.
- Soạn thảo điều lệ công ty và chuẩn bị hồ sơ thành lập.
- Khai báo thông tin cổ đông, giám đốc và những người có liên quan theo yêu cầu.
- Đăng ký địa chỉ trụ sở tại Síp.
- Bổ nhiệm thư ký công ty theo quy định áp dụng.
Trên thực tế, phần lớn người nước ngoài thường làm việc với luật sư hoặc đơn vị cung cấp dịch vụ doanh nghiệp để hoàn tất các thủ tục này. Nếu hồ sơ đầy đủ và không phát sinh vấn đề, thời gian thành lập thường vào khoảng hai đến bốn tuần, dù tiến độ thực tế còn phụ thuộc vào việc phê duyệt tên, xử lý hồ sơ và yêu cầu bổ sung của cơ quan chức năng.
Sau khi được cấp giấy chứng nhận thành lập, công ty vẫn còn một số việc phải hoàn thiện trước khi có thể hoạt động bài bản. Chẳng hạn, doanh nghiệp cần thực hiện các thủ tục đăng ký thuế, đăng ký VAT nếu thuộc diện bắt buộc, đăng ký với tư cách chủ lao động khi tuyển nhân viên và mở tài khoản ngân hàng đứng tên công ty.
Đặc biệt, nếu dự định kinh doanh thực tế tại Síp, anh chị nên kiểm tra cả những giấy phép cần có cho ngành nghề dự kiến, thay vì chờ đến khi thành lập xong mới bắt đầu tìm hiểu.
Chi phí thành lập và duy trì công ty
Đây là phần nhiều gia đình thường đánh giá thấp khi mới bắt đầu lên kế hoạch.
Chi phí thành lập công ty trọn gói thông qua luật sư hoặc đơn vị dịch vụ doanh nghiệp thường từ khoảng [cần bổ sung mức phí thực tế bằng EUR], tùy phạm vi dịch vụ, cơ cấu cổ đông và những yêu cầu riêng của hồ sơ.
Nhưng chi phí ban đầu chỉ là một phần của bài toán.
Một công ty tại Síp còn có các khoản chi phí duy trì hằng năm, bao gồm:
- Phí kế toán và lập báo cáo tài chính.
- Chi phí kiểm toán theo nghĩa vụ áp dụng cho doanh nghiệp.
- Phí thư ký công ty và địa chỉ trụ sở nếu sử dụng dịch vụ thuê ngoài.
- Các khoản phí đăng ký, nộp hồ sơ và tuân thủ quy định doanh nghiệp.
- Các chi phí phát sinh khác tùy theo hoạt động thực tế.
Với một công ty nhỏ, tổng chi phí duy trì có thể lên đến vài nghìn euro mỗi năm, tùy cơ cấu hoạt động và gói dịch vụ sử dụng.
Điều đáng lưu ý là một phần đáng kể trong những khoản chi này vẫn tồn tại ngay cả khi công ty chưa có doanh thu. Nói cách khác, anh chị không thể chỉ tính tiền thuê mặt bằng, mua hàng hay trả lương nhân viên rồi cho rằng đó là toàn bộ chi phí kinh doanh.
Ngay từ đầu, hãy đưa chi phí duy trì pháp nhân vào kế hoạch tài chính. Nếu doanh nghiệp chỉ tạo ra doanh thu nhỏ giọt hoặc hoạt động không thường xuyên, các khoản chi cố định có thể khiến mô hình trở nên kém hiệu quả.
Mở tài khoản ngân hàng công ty: đừng chủ quan về thời gian
Sau khi thành lập, mở tài khoản ngân hàng doanh nghiệp là một trong những công đoạn cần chuẩn bị kỹ.
Ngân hàng thường muốn hiểu công ty sẽ kinh doanh lĩnh vực gì, khách hàng và đối tác đến từ đâu, nguồn vốn góp được hình thành như thế nào, cũng như danh tính và hồ sơ của các cổ đông, giám đốc có liên quan.
Đối với cổ đông là công dân ngoài EU, quy trình thẩm định có thể mất thêm thời gian. Vì vậy, anh chị không nên mặc định rằng vừa nhận được giấy chứng nhận thành lập là có thể lập tức sử dụng tài khoản doanh nghiệp.
Một việc nên làm ngay từ đầu là chuẩn bị bản kế hoạch kinh doanh ngắn bằng tiếng Anh, trình bày rõ mô hình hoạt động, nguồn vốn, thị trường mục tiêu, dòng tiền dự kiến và các đối tác chính nếu đã có.
Một bộ hồ sơ rõ ràng không bảo đảm ngân hàng sẽ phê duyệt, nhưng giúp anh chị chủ động hơn khi được yêu cầu giải trình.
3. Thuế công ty và thuế cá nhân: cần tính cả hai
Thành lập được công ty mới chỉ là bước đầu. Để biết mô hình có thực sự đáng đầu tư hay không, anh chị cần hiểu tiền sẽ được đánh thuế như thế nào ở cấp doanh nghiệp và ở cấp cá nhân.
Thuế thu nhập doanh nghiệp
Theo mức thuế được đề cập trong bài viết này, công ty Síp chịu thuế thu nhập doanh nghiệp 15% trên lợi nhuận chịu thuế. Tuy nhiên, mức thuế cần áp dụng phải được xác nhận theo năm tính thuế và các quy định có hiệu lực tại thời điểm doanh nghiệp hoạt động.
Sau khi hoàn thành nghĩa vụ thuế và đáp ứng các điều kiện pháp luật liên quan, công ty có thể phân phối lợi nhuận cho cổ đông dưới dạng cổ tức.
Đây là điểm khác biệt quan trọng giữa việc nhận thu nhập từ tiền lương và nhận lợi nhuận với tư cách cổ đông. Tuy nhiên, việc lựa chọn nhận cổ tức hay tiền lương không thể chỉ dựa trên mục tiêu tiết kiệm thuế, bởi còn phải xét đến điều kiện cư trú, bản chất công việc thực tế và các nghĩa vụ pháp lý liên quan.
Cổ tức có phải đóng thuế cá nhân không?
Câu trả lời phụ thuộc vào tình trạng cư trú thuế và các quy định áp dụng cho từng người.
Nếu anh chị là cư dân thuế Síp và đủ điều kiện hưởng chế độ non-dom — tức chế độ không thuộc diện cư trú tại Síp theo khái niệm domicile phục vụ việc áp dụng thuế đặc biệt — cổ tức có thể được miễn thuế đóng góp quốc phòng đặc biệt (SDC). Tuy nhiên, điều đó không có nghĩa là mọi khoản thu nhập từ cổ tức đều được miễn toàn bộ nghĩa vụ thuế.
Trong một số trường hợp, cổ tức vẫn có thể chịu khoản đóng góp vào Hệ thống Y tế Tổng quát (GHS), thường được nhắc đến với mức 2,65%, tùy tình trạng của người nhận, giới hạn áp dụng và quy định hiện hành.
Nếu anh chị không phải là cư dân thuế Síp, cổ tức do công ty Síp chi trả thường không bị khấu trừ thuế tại nguồn theo cơ chế thông thường, nhưng điều này còn phụ thuộc vào các ngoại lệ pháp luật có liên quan. Quan trọng hơn, khoản cổ tức ấy vẫn có thể phát sinh nghĩa vụ thuế tại quốc gia nơi anh chị là cư dân thuế.
Vì thế, nếu có thu nhập từ Việt Nam, Síp hoặc một quốc gia thứ ba, anh chị cần xem xét tổng thể tình trạng cư trú thuế và các quy định tránh đánh thuế hai lần nếu có. Không nên chỉ nhìn vào một mức thuế riêng lẻ rồi kết luận rằng mô hình nào cũng có lợi.
Trí Tín có cụm bài viết riêng về thuế tại Síp. Với những trường hợp có thu nhập xuyên biên giới, Tín khuyên anh chị nên trao đổi trực tiếp với chuyên gia thuế để được đánh giá theo hồ sơ thực tế.
Còn VAT thì sao?
Mức VAT tiêu chuẩn tại Síp là 19%. Một số nhóm hàng hóa và dịch vụ được áp dụng mức thuế thấp hơn nếu đáp ứng các điều kiện tương ứng.
Với doanh nghiệp, VAT không đơn thuần là một khoản thuế có thể bỏ qua trong quá trình tính giá bán. Nó còn liên quan đến hóa đơn, kê khai định kỳ, dòng tiền và cách doanh nghiệp quản lý giao dịch với khách hàng, nhà cung cấp.
Ngưỡng đăng ký VAT bắt buộc cũng là một yếu tố cần tính đến. Không phải mọi doanh nghiệp đều phải đăng ký VAT ngay khi thành lập; nghĩa vụ này phụ thuộc vào doanh thu chịu thuế, loại giao dịch và các điều kiện theo quy định. Đặc biệt, một số trường hợp đăng ký có thể phát sinh nghĩa vụ sớm hơn dự kiến.
Nếu anh chị định mở quán ăn, tiệm làm đẹp hoặc cơ sở dịch vụ, hãy nhờ kế toán xác định rõ thời điểm phải đăng ký VAT và mức thuế áp dụng cho từng loại dịch vụ. Làm rõ từ đầu sẽ giúp việc định giá và quản lý dòng tiền chính xác hơn.
4. Không được trực tiếp làm việc, vậy ai sẽ vận hành doanh nghiệp?
Đây mới là bài toán thực tế nhất đối với những gia đình muốn kinh doanh tại Síp.
Ở Việt Nam, nhiều người quen với mô hình gia đình tự quản lý cửa hàng: vợ phụ trách thu ngân, chồng lo nhập hàng, khi đông khách thì cả hai cùng đứng ra phục vụ. Cách làm ấy có thể giúp tiết kiệm đáng kể chi phí nhân sự.
Nhưng khi chuyển sang Síp với điều kiện cư trú 6.2, anh chị không thể mặc nhiên áp dụng mô hình tương tự. Nếu hoạt động mình thực hiện bị xem là công việc không được phép, việc không nhận lương hoặc chỉ làm trong doanh nghiệp của gia đình cũng không tự động giải quyết được vấn đề.
Vì vậy, nếu muốn mở một cơ sở kinh doanh cần người vận hành hằng ngày, anh chị phải tính đến việc thuê nhân sự ngay từ đầu.
Có thể tuyển nhân viên từ những nguồn nào?
Về cơ bản, doanh nghiệp có thể xem xét ba nhóm nhân sự:
- Người Síp, được tuyển dụng theo quy định lao động hiện hành.
- Công dân EU có quyền làm việc tại Síp theo các điều kiện áp dụng.
- Người ngoài EU, nếu đáp ứng yêu cầu về giấy phép và điều kiện tuyển dụng tương ứng.
Đối với nhóm lao động ngoài EU, doanh nghiệp không thể chỉ thành lập công ty rồi tự do đưa người từ Việt Nam sang làm việc. Việc tuyển dụng còn phụ thuộc vào loại giấy phép, ngành nghề, vị trí công việc, điều kiện của doanh nghiệp bảo lãnh và các yêu cầu của cơ quan chức năng.
Trong một số trường hợp, doanh nghiệp có vốn nước ngoài đủ điều kiện có thể tiếp cận cơ chế tạo thuận lợi cho hoạt động kinh doanh và tuyển dụng lao động ngoài EU, chẳng hạn thông qua Business Facilitation Unit. Tuy nhiên, cơ chế này đi kèm các tiêu chí riêng về doanh nghiệp, vốn đầu tư và nhân sự, đồng thời không áp dụng tự động cho mọi công ty hay mọi ngành nghề.
Đối với một quán ăn hoặc tiệm làm đẹp quy mô nhỏ, việc đưa nhân viên Việt Nam sang làm có thể khó khăn và tốn kém hơn nhiều so với dự tính ban đầu.
Thực tế, anh chị thường cần cân nhắc tuyển người Síp hoặc công dân EU có quyền làm việc phù hợp, đồng thời tính đến chi phí nhân sự trong kế hoạch kinh doanh.
Chi phí một nhân viên không chỉ là tiền lương
Giả sử anh chị thuê một nhân viên toàn thời gian, khoản phải chi không dừng ở mức lương ghi trong hợp đồng.
Doanh nghiệp còn phải tính các khoản đóng góp bảo hiểm xã hội và những nghĩa vụ liên quan đến việc làm theo luật Síp, cùng với quyền nghỉ phép và các quyền lợi bắt buộc khác của người lao động.
Tùy trường hợp, chi phí thực tế của người sử dụng lao động có thể cao hơn đáng kể so với mức lương danh nghĩa. Vì vậy, con số cần đưa vào kế hoạch không chỉ là tiền nhân viên nhận được mỗi tháng, mà là tổng chi phí doanh nghiệp phải bỏ ra để duy trì vị trí đó.
Với một cơ sở cần nhiều nhân viên theo ca, tổng chi phí nhân sự có thể trở thành khoản chi lớn nhất trong hoạt động kinh doanh.
Hãy thử tính ngược từ doanh thu: mỗi ngày cần bán bao nhiêu sản phẩm hoặc phục vụ bao nhiêu khách mới đủ trả lương, tiền thuê mặt bằng, điện nước, nguyên vật liệu, kế toán và các khoản chi khác?
Nếu chưa trả lời được câu hỏi ấy bằng những con số tương đối rõ ràng, anh chị chưa nên vội ký hợp đồng thuê mặt bằng hay đầu tư toàn bộ vốn vào cửa hàng.
5. Mỗi ngành nghề lại có một bộ giấy phép riêng
Một sai lầm khá phổ biến khi bắt đầu kinh doanh ở nước ngoài là nghĩ rằng chỉ cần thành lập công ty và thuê được mặt bằng là có thể mở cửa đón khách.
Trên thực tế, tư cách pháp nhân chỉ giải quyết một phần của vấn đề. Để hoạt động hợp pháp, doanh nghiệp còn phải đáp ứng những điều kiện riêng của ngành nghề, địa điểm và loại hình dịch vụ.
Nếu muốn mở quán ăn hoặc quán cà phê
Ngoài việc thành lập công ty, anh chị cần tìm hiểu các yêu cầu về an toàn thực phẩm, điều kiện vệ sinh, giấy phép hoạt động của cơ sở và những phê duyệt liên quan từ cơ quan có thẩm quyền tại địa phương.
Tùy địa điểm và mô hình, các yêu cầu khác có thể bao gồm điều kiện phòng cháy chữa cháy, chấp thuận đối với việc cải tạo mặt bằng, sử dụng không gian ngoài trời hoặc giấy phép phát nhạc.
Không phải mọi quán ăn đều phải xin cùng một bộ giấy phép. Các yêu cầu cụ thể có thể khác nhau tùy việc cơ sở phục vụ tại chỗ hay chỉ bán mang đi, có phục vụ đồ uống có cồn hay không, có cải tạo công trình hay không và vị trí kinh doanh nằm ở đâu.
Nếu muốn mở tiệm làm đẹp
Anh chị cần kiểm tra điều kiện đối với cơ sở, loại dịch vụ dự kiến cung cấp và trình độ chuyên môn của người trực tiếp thực hiện dịch vụ.
Đối với một số nghề hoặc hoạt động có yêu cầu chuyên môn, chứng chỉ hành nghề hay bằng cấp liên quan có thể phải đáp ứng tiêu chuẩn được công nhận tại Síp. Chứng chỉ được cấp ở Việt Nam không mặc nhiên có giá trị tương đương trong mọi trường hợp.
Vì thế, trước khi đầu tư vào thiết bị, thuê mặt bằng hoặc tuyển người, hãy xác minh rõ những dịch vụ nào được phép cung cấp và điều kiện đối với người thực hiện từng dịch vụ.
Nếu muốn làm du lịch hoặc lữ hành
Các hoạt động lữ hành có thể phải đáp ứng yêu cầu cấp phép, đăng ký và những điều kiện chuyên ngành theo quy định của cơ quan du lịch có thẩm quyền. Nghĩa vụ cụ thể còn phụ thuộc vào việc doanh nghiệp tổ chức tour, làm đại lý hay cung cấp loại hình dịch vụ nào.
Đừng mặc định rằng một công ty Ltd đã thành lập hợp lệ có thể ngay lập tức đứng ra tổ chức mọi loại hình tour hoặc bán dịch vụ du lịch.
Nếu muốn cho thuê bất động sản ngắn hạn
Cho thuê nhà hoặc căn hộ theo hình thức lưu trú ngắn hạn cũng có những yêu cầu riêng, có thể bao gồm đăng ký cơ sở lưu trú, đáp ứng tiêu chuẩn áp dụng và hiển thị mã đăng ký trên các nền tảng theo quy định.
Anh chị cần phân biệt giữa việc sở hữu bất động sản, cho thuê dài hạn và khai thác bất động sản như một cơ sở lưu trú ngắn hạn. Mỗi hình thức có thể kéo theo những nghĩa vụ khác nhau về đăng ký, thuế và vận hành.
Mua lại một cơ sở đang hoạt động có lợi hơn không?
Trong một số trường hợp, mua lại quán ăn, tiệm dịch vụ hoặc doanh nghiệp đang hoạt động có thể giúp tiết kiệm thời gian so với việc bắt đầu hoàn toàn từ đầu. Cơ sở có thể đã có mặt bằng, thiết bị, hệ thống vận hành và một số giấy phép cần thiết.
Tuy nhiên, mua lại doanh nghiệp không đồng nghĩa với việc mọi giấy phép hiện có đều tự động được chuyển sang chủ mới.
Trước khi đặt cọc hoặc ký hợp đồng, anh chị nên nhờ luật sư kiểm tra tình trạng pháp lý của cơ sở, khả năng chuyển nhượng giấy phép, các nghĩa vụ thuế và nợ còn tồn đọng, cũng như điều kiện của hợp đồng thuê mặt bằng.
Một cửa hàng đang hoạt động tốt về mặt thương mại chưa chắc đã là một thương vụ tốt về mặt pháp lý.
6. Năm việc cần đặc biệt tránh nếu không muốn ảnh hưởng đến thẻ cư trú
Sau khi xem xét từ quyền sở hữu công ty đến việc tuyển dụng, thuế và giấy phép ngành nghề, Tín muốn nhấn mạnh năm vấn đề mà anh chị cần kiểm tra thật kỹ trước khi bắt đầu kinh doanh.
Thứ nhất, không tự đăng ký kinh doanh cá thể rồi cho rằng mình vẫn an toàn.
Việc đứng tên một hoạt động kinh doanh cá thể và trực tiếp tự kinh doanh có thể không phù hợp với điều kiện cư trú của anh chị. Không nên lựa chọn mô hình này chỉ vì thủ tục đơn giản hoặc chi phí thấp hơn thành lập công ty.
Thứ hai, không mặc định rằng mình có thể nhận lương từ công ty do chính mình sở hữu.
Quyền sở hữu cổ phần, chức danh giám đốc và quyền nhận lương là những vấn đề khác nhau. Với diện 6.2, việc trả lương cho chính mình có thể làm phát sinh vấn đề về điều kiện việc làm. Hãy xác nhận bằng văn bản với luật sư di trú trước khi thiết lập cơ chế trả thu nhập.
Thứ ba, không trực tiếp đứng quầy hay đảm nhiệm công việc vận hành thường xuyên khi chưa xác nhận được tính hợp lệ.
Nhiều người nghĩ rằng chỉ cần không nhận tiền công thì có thể tự phục vụ khách, pha chế, làm dịch vụ hoặc trông cửa hàng. Nhưng bản chất của hoạt động thực tế mới là điều cần xem xét; việc không nhận lương không tự động biến một công việc thành hoạt động được phép.
Thứ tư, không để doanh nghiệp kéo dài tình trạng nợ thuế, nợ bảo hiểm xã hội hoặc bỏ mặc các nghĩa vụ tuân thủ.
Công ty có những trách nhiệm pháp lý riêng, trong khi giám đốc và những người liên quan cũng có thể phải chịu trách nhiệm trong phạm vi pháp luật quy định. Việc chậm nộp hoặc không thực hiện nghĩa vụ có thể gây ra hậu quả về tài chính và pháp lý.
Anh chị nên duy trì hệ thống kế toán rõ ràng, theo dõi hạn nộp hồ sơ và làm việc thường xuyên với kế toán hoặc đơn vị dịch vụ doanh nghiệp. Đừng chờ đến khi có thư nhắc nợ hay thông báo vi phạm mới bắt đầu xử lý.
Thứ năm, không sử dụng căn nhà mua theo diện PR như một địa điểm kinh doanh mà chưa kiểm tra các hệ quả pháp lý và thuế.
Nếu bất động sản được mua theo chương trình có điều kiện áp dụng mức VAT ưu đãi 5%, việc sử dụng tài sản cho mục đích khác với điều kiện được hưởng ưu đãi có thể ảnh hưởng đến nghĩa vụ thuế. Tuy nhiên, hệ quả cụ thể còn tùy quy định áp dụng, thời điểm mua và cách sử dụng thực tế.
Vì vậy, trước khi đăng ký địa chỉ công ty tại nhà, cải tạo căn nhà để kinh doanh hoặc chuyển đổi mục đích sử dụng, anh chị nên xác nhận với luật sư và chuyên gia thuế. Không nên mặc định rằng cứ sở hữu nhà thì có thể sử dụng làm địa điểm kinh doanh mà không phát sinh vấn đề.
Năm điều trên không có nghĩa là người có thẻ PR Síp 6.2 không thể đầu tư hay sở hữu doanh nghiệp. Điều quan trọng là phải phân biệt rõ quyền sở hữu, quyền quản lý, hoạt động việc làm và nghĩa vụ tuân thủ pháp luật.
7. Vậy có nên mở công ty ngay sau khi sang Síp?
Nếu hỏi Tín có nên thành lập công ty ngay trong năm đầu tiên chuyển sang Síp hay không, câu trả lời của Tín với phần lớn gia đình là: chưa nên vội.
Không phải vì kinh doanh tại Síp không có cơ hội, mà bởi năm đầu tiên thường là khoảng thời gian gia đình cần ổn định rất nhiều thứ: chỗ ở, trường học của con, chi phí sinh hoạt, hệ thống y tế, việc đi lại và cách thích nghi với môi trường mới.
Trong khi đó, mở doanh nghiệp ở một quốc gia khác đòi hỏi anh chị phải hiểu thị trường, nắm được quy định, tìm đúng đối tác, quản lý dòng tiền và xây dựng đội ngũ nhân sự. Nếu vừa chuyển nhà, vừa thích nghi với cuộc sống mới, vừa bắt đầu một mô hình kinh doanh chưa được kiểm chứng, áp lực sẽ rất lớn.
Theo kinh nghiệm tư vấn của Tín, mô hình công ty Síp thường đáng cân nhắc hơn với hai nhóm gia đình.
Nhóm thứ nhất: Đã có doanh nghiệp tại Việt Nam và muốn mở rộng sang châu Âu
Đây là nhóm đã có nền tảng kinh doanh, khách hàng, sản phẩm hoặc chuỗi cung ứng tương đối rõ ràng.
Họ không bắt đầu từ con số không. Công ty tại Síp có thể được nghiên cứu như một pháp nhân phục vụ hoạt động thương mại quốc tế, kết nối với khách hàng hoặc đối tác tại EU, tùy ngành nghề và cấu trúc giao dịch.
Trong mô hình này, doanh nghiệp có thể không cần một cửa hàng lớn hay nhiều nhân viên tại chỗ. Một số công việc có thể được tổ chức thông qua hợp đồng với đối tác, nhà cung cấp dịch vụ logistics hoặc các đơn vị chuyên môn.
Tất nhiên, lợi ích thực tế còn phụ thuộc vào thị trường mục tiêu, thuế, chi phí tuân thủ, hoạt động kinh doanh thực chất và các quy định áp dụng. Thành lập pháp nhân tại Síp không tự động mang lại quyền tiếp cận mọi thị trường hay ưu đãi thuế tại châu Âu.
Nhưng với người đã có hoạt động kinh doanh ổn định, đây là hướng đi có cơ sở để nghiên cứu bài bản.
Nhóm thứ hai: Có vốn, có kinh nghiệm quản lý và sẵn sàng thuê người vận hành
Đây là nhóm muốn đầu tư vào một cơ sở kinh doanh thực tế tại Síp, chẳng hạn một nhà hàng, cửa hàng dịch vụ hoặc một mô hình phù hợp khác.
Điểm quan trọng là họ hiểu mình đang đầu tư với tư cách chủ sở hữu, chứ không phải tự tạo ra một công việc toàn thời gian cho bản thân.
Họ có đủ vốn để trả chi phí thành lập, thuê mặt bằng, mua thiết bị, tuyển nhân viên và duy trì doanh nghiệp trong giai đoạn đầu chưa có lãi. Đồng thời, họ sẵn sàng thuê người phù hợp để vận hành hằng ngày, thay vì dựa vào sức lao động của chính mình.
Với nhóm này, bài toán không chỉ là mở cửa hàng và chờ khách. Đó là xây dựng một hệ thống có thể hoạt động ổn định ngay cả khi chủ sở hữu không trực tiếp đứng ra làm mọi việc.
Nếu chưa có kinh nghiệm kinh doanh tại Síp, việc bắt đầu từ một mô hình nhỏ, nghiên cứu thị trường kỹ lưỡng và thuê tư vấn chuyên môn ngay từ đầu thường là lựa chọn thận trọng hơn.
Còn nếu chỉ muốn có một công việc để làm mỗi ngày?
Tín nghĩ anh chị nên nhìn rộng hơn chuyện mở công ty.
Không phải ai chuyển sang Síp cũng cần lập doanh nghiệp. Cũng không phải cứ sống ở châu Âu là phải có một cửa hàng, một văn phòng hay một mô hình kinh doanh riêng mới thấy cuộc sống có ý nghĩa.
Nếu mục tiêu của anh chị đơn giản là tiếp tục làm việc, phát triển chuyên môn hoặc duy trì hoạt động sáng tạo, có thể cân nhắc những hướng khác phù hợp hơn với hoàn cảnh của mình.
Chẳng hạn, xây dựng một kênh nội dung, phát triển sản phẩm số hoặc cung cấp dịch vụ tư vấn từ xa cho khách hàng ngoài Síp có thể là những hướng đáng nghiên cứu. Tuy nhiên, các hoạt động này cũng cần được xem xét theo bản chất công việc, nơi khách hàng đặt tại đâu, cách thức cung cấp dịch vụ và điều kiện cư trú áp dụng. Không nên mặc định rằng làm việc trực tuyến hoặc nhận tiền từ nước ngoài thì đương nhiên được phép.
Tương tự, đầu tư tài chính thụ động có thể là một hướng quản lý tài sản, nhưng cũng cần xem xét nghĩa vụ thuế và các quy định liên quan. Đó không phải là phương án thay thế cho việc làm nếu mục tiêu thực sự của anh chị là trực tiếp tham gia một công việc tại Síp.
Điều Tín muốn nói là: hãy bắt đầu từ nhu cầu thực sự của gia đình, rồi mới chọn mô hình phù hợp. Đừng bắt đầu bằng suy nghĩ rằng mình nhất định phải mở công ty, sau đó mới tìm cách giải quyết những ràng buộc pháp lý phát sinh.
Một doanh nghiệp tốt không chỉ là doanh nghiệp có thể thành lập. Đó phải là doanh nghiệp phù hợp với điều kiện cư trú, có thị trường, có dòng tiền và có khả năng vận hành bền vững.
Cà phê với Tín
Chuyện mở công ty Tín luôn nói chuyện cùng luật sư, không hứa gì một mình. Nhưng bước đầu, để anh chị hiểu mô hình nào hợp với mình, Tín có mặt sáng thứ Ba và thứ Bảy, 11h đến 13h, tại Sài Gòn Pearl. Nhắn qua Facebook cá nhân hoặc gọi 090.161.9119.
Tuyên bố miễn trách nhiệm pháp lý (Disclaimer)
Nội dung trong báo cáo/bài viết này chỉ nhằm mục đích chia sẻ quan điểm và thông tin học thuật về kinh tế vĩ mô, thị trường tài chính, bất động sản, xu hướng ngành và các thông tin khác tại Cyprus và một số quốc gia khác trên thế giới. Mọi dữ liệu và đánh giá được tổng hợp từ các nguồn công khai, có chọn lọc, và được trình bày nhằm cung cấp góc nhìn nghiên cứu cho cộng đồng đầu tư.
Bài viết không cấu thành lời khuyên đầu tư, tư vấn tài chính cá nhân hay lời mời chào mua/bán bất kỳ tài sản nào. Mọi phân tích, đánh giá định giá hoặc nhận định xu hướng đều mang tính chủ quan của nhóm biên tập, không mang tính cam kết hiệu quả đầu tư.
Mỗi cá nhân nên tự thực hiện đánh giá rủi ro, mục tiêu đầu tư, thời gian nắm giữ và điều kiện cá nhân trước khi đưa ra bất kỳ quyết định tài chính nào. Việc sử dụng thông tin trong tài liệu này là hoàn toàn theo quyết định và rủi ro của người đọc.
Chúng tôi và tác giả miễn trừ mọi trách nhiệm với bất kỳ tổn thất hoặc hệ quả nào phát sinh từ việc sử dụng các thông tin này trong thực tế.
