Ngành hàng hải Síp đang bước vào giai đoạn chuyển mình mạnh mẽ khi phải đối mặt đồng thời với những biến động địa chính trị, yêu cầu giảm phát thải carbon và sự thay đổi của thương mại toàn cầu. Trước bối cảnh đó, chính phủ xác định nâng cao năng lực cạnh tranh của đội tàu mang quốc kỳ Síp và toàn ngành hàng hải là một trong những ưu tiên chiến lược nhằm củng cố vị thế của quốc đảo này trên bản đồ vận tải biển quốc tế.

Hàng hải tiếp tục là trụ cột của nền kinh tế

Phát biểu thay mặt Tổng thống Nikos Christodoulides tại hội thảo về vận tải biển diễn ra ở Limassol, Thứ trưởng Bộ Hàng hải Marina Hadjimanolis khẳng định hàng hải không chỉ đơn thuần là một lĩnh vực kinh tế mà còn là nền tảng quan trọng đối với sự phát triển của Síp.

Theo bà, ngành vận tải biển từ lâu đã trở thành động lực thúc đẩy tăng trưởng kinh tế, góp phần duy trì sự ổn định của đất nước và đóng vai trò kết nối các nền kinh tế, xã hội cũng như các châu lục thông qua thương mại quốc tế.

Sự kiện do Thứ Bộ Hàng hải phối hợp cùng Phòng Thương mại và Công nghiệp Limassol, Phòng Hàng hải Síp (CSC), WISTA Cyprus và DP World tổ chức, quy tụ nhiều chuyên gia và đại diện doanh nghiệp trong lĩnh vực vận tải biển.

Thách thức từ địa chính trị và quá trình chuyển đổi xanh

Theo bà Hadjimanolis, ngành hàng hải toàn cầu hiện hoạt động trong môi trường ngày càng phức tạp. Những bất ổn địa chính trị, sự thay đổi của các tuyến thương mại và áp lực từ chuỗi cung ứng toàn cầu đang tạo ra nhiều thách thức mới đối với các doanh nghiệp vận tải biển.

Song song đó, ngành cũng đang trải qua quá trình chuyển đổi sâu rộng khi xu hướng giảm phát thải carbon, số hóa hoạt động khai thác và những thay đổi trong môi trường đầu tư trở thành yêu cầu tất yếu.

Trong bối cảnh này, Chính phủ Síp đặt mục tiêu tiếp tục nâng cao sức cạnh tranh của đội tàu treo cờ Síp cũng như toàn bộ hệ sinh thái hàng hải của quốc gia.

Đẩy mạnh số hóa và tăng cường vị thế quốc tế

Để hiện thực hóa mục tiêu đó, Thứ Bộ Hàng hải đang triển khai nhiều giải pháp như đơn giản hóa thủ tục hành chính thông qua chuyển đổi số, hỗ trợ doanh nghiệp bằng các chính sách chuyên biệt, đồng thời thúc đẩy đổi mới sáng tạo, phát triển nguồn nhân lực và hướng đến tăng trưởng bền vững.

Bên cạnh cải cách trong nước, Síp cũng nỗ lực mở rộng vai trò trên trường quốc tế, bảo đảm tiếng nói của mình có trọng lượng tại các diễn đàn hàng hải và các cơ chế hoạch định chính sách toàn cầu.

Theo bà Hadjimanolis, trong nhiệm kỳ Chủ tịch Hội đồng Liên minh châu Âu, Síp đã đưa các vấn đề hàng hải trở thành một trong những nội dung ưu tiên của chương trình nghị sự châu Âu.

Các trọng tâm bao gồm phát triển nguồn nhân lực chất lượng cao, nâng cao năng lực cạnh tranh của ngành và xây dựng lập trường thống nhất của Liên minh châu Âu tại các diễn đàn hàng hải quốc tế.

Hướng tới đội tàu xanh và hiện đại

Thứ trưởng Bộ Hàng hải nhấn mạnh rằng bảo vệ biển và đại dương không chỉ là trách nhiệm về môi trường mà còn là ưu tiên chiến lược của Síp cũng như châu Âu.

Theo bà, việc chuyển đổi sang đội tàu thân thiện với môi trường hơn, phát triển các loại nhiên liệu thay thế và hiện đại hóa hạ tầng cảng biển sẽ đòi hỏi sự phối hợp lâu dài giữa chính phủ, doanh nghiệp và các tổ chức quốc tế.

Đây được xem là điều kiện tiên quyết để ngành vận tải biển duy trì khả năng cạnh tranh trong nhiều thập kỷ tới.

Nguy cơ phân mảnh thương mại toàn cầu

Tại hội thảo, Tổng Thư ký Phòng Thương mại Hàng hải Quốc tế (ICS) Thomas Kazakos, thông qua bài phát biểu được đọc bởi Phó Tổng Giám đốc CSC Sophocles Constantinou, cũng bày tỏ quan ngại về những rủi ro địa chính trị đang ảnh hưởng trực tiếp đến ngành vận tải biển.

Ông cho biết mặc dù có những tín hiệu tích cực về nỗ lực ngoại giao tại khu vực Vịnh, các cuộc xung đột gần đây vẫn khiến nhiều thủy thủ phải đối mặt với nguy hiểm, thậm chí thương vong.

Theo ông, việc đảm bảo an toàn cho lực lượng khoảng hai triệu thủy thủ trên toàn thế giới cần được đặt lên hàng đầu trong quá trình chuyển đổi sang đội tàu phát thải thấp.

ICS cũng tái khẳng định cam kết của ngành đối với mục tiêu phát thải ròng bằng 0 vào năm 2050. Tuy nhiên, quá trình chuyển đổi phải được triển khai theo hướng khả thi, thực tế và phù hợp với đặc thù của một ngành công nghiệp mang tính toàn cầu.

Bảo vệ thương mại tự do để duy trì tăng trưởng

Ông Kazakos cảnh báo rằng những nguyên tắc từng thúc đẩy sự phát triển của thương mại quốc tế như tự do hàng hải, các quy định thống nhất và hợp tác đa phương đang chịu áp lực ngày càng lớn.

Xu hướng áp dụng các biện pháp đơn phương, quy định riêng theo từng khu vực và việc bỏ qua các cơ chế đã được quốc tế thống nhất có nguy cơ tạo nên hệ thống quy định chồng chéo, làm gia tăng chi phí, giảm hiệu quả khai thác và tạo thêm bất ổn cho các chủ tàu.

Theo ông, vận tải biển hiện vẫn đảm nhận khoảng 90% khối lượng hàng hóa thương mại của thế giới. Vì vậy, các rào cản thương mại, thuế quan và chính sách bảo hộ nếu tiếp tục gia tăng sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến chuỗi cung ứng toàn cầu.

Dẫn nghiên cứu do ICS phối hợp với Đại học Harvard thực hiện, ông Kazakos cho biết việc nới lỏng các chính sách thương mại mang tính hạn chế có thể giúp GDP của một số nền kinh tế tăng tới 3,4%, qua đó khẳng định thương mại tự do vẫn là động lực quan trọng cho tăng trưởng kinh tế toàn cầu.